Archidiecezja 

Szczecińsko-Kamieńska

Wydział  Wychowania  Katolickiego

Kurii  Metropolitalnej

                      Adres strony: www.wwk.szczecin.kuria.pl

                      e-mail: wwk@kuria.pl

                      Adres:  Papieża Pawła VI nr 4; 71-459 Szczecin

                      Telefon: 0-91-454-22-92

                      Fax: 0-91/453-69-08     

                                                                                                                                                                                                  

                      redakcja ks. Piotr Skiba, e-mail: p.skiba@kuria.pl

 

Strona główna
Struktura
Terminarz 2006/2007
Dokumenty
Zeszyty katechetyczne
Pomoce
Linki
foto

Programy i podręczniki obowiązujące
w Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej

 

KONKURS

 BENEDYKT XVI W POLSCE

 

 

 

ks. Jacek Kordzikowski

Szczecin

 

KATECHEZA  Z  DOROSŁYMI   JAKO INICJACJA W WIERZE

 

Wobec ciągle rosnącego zainteresowania ze strony duszpasterzy jak i wiernych różnymi formami katechezy dla dorosłych oraz kierując się potrzebą realizacji w kontekście życia wspólnoty parafialnej - może nie tyle katechezy dla dorosłych, co katechezą z dorosłymi - refleksja teologiczno-pastoralna jak i uważna analiza warunków i przeobrażeń zachodzących w naszym społeczeństwie wydają się bardzo jasno wskazywać na potrzebę opcji na rzecz katechumenatu w formie zorganizowanej i systematycznej. Jak wiadomo, instytucja katechumenatu, przeżywała swój rozkwit w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Jednak już od V wieku zostaje ona zaniechana na skutek powszechnego wpływu wiary chrześcijańskiej na życie społeczne, kulturalne i rodzinne.

            Wprowadzenie w życie Kościoła zaczęło się dokonywać się w sposób naturalny w tych środowiskach i tym samym Kościół powoli odchodzi od formy inicjacji katechumenalnej[i]. W obecnym zaś czasie, pod wpływem działalności misyjnej, postępującej sekularyzacji życia  w krajach o wielowiekowej tradycji chrześcijańskiej oraz  pod wpływem bodźca odnowy soboru watykańskiego II, który zwrócił uwagę na potrzebę przywrócenia instytucji katechumenatu, ma miejsce proces jego stopniowego przywracania i dowartościowania. Jak też zauważa się w Kościele bardzo obiecujące wznowienie doświadczeń katechumenalnych, wśród których rozwijają się ciekawe formy katechez z dorosłymi

 

1. Znaczenie katechumenatu dla katechezy i duszpasterstwa

 

Znaczenie i konieczność katechumenatu mają swe źródło nie tyle w liczbie dorosłych, którzy się decydują na tę drogę formacji w wierze czy w ilości osób zaangażowanych w jego zorganizowanie, ale przede wszystkim w jego znaczącej funkcji dla całego życia i misji Kościoła. Z jednej strony jawi się on jako jeden z wymiarów decydujący o przyszłości Kościoła a z drugiej jako paradygmat - wzór każdej katechezy z dorosłymi. Oto niektóre jego aspekty o istotnym znaczeniu pastoralnym:

- Katechumenat winien być uważany jako istotna funkcja Kościoła. Jego przywrócenie do życia we współczesnych programach pastoralnych stanowi dzisiaj test żywotności i procesu odnowy Kościoła. Ponadto, wprowadzenie instytucji katechumenatu zobowiązuje do ponownego przemyślenia do głębi projektu pastoralnego i całej działalności duszpasterskiej, ponieważ katechumenat nie może być rozumiany jako możliwość tylko zachowania tego co było, ale przede wszystkim jako możliwość odnowy w kontekście odnowy dokonującej się w całym Kościele[ii].  W duszpasterstwie o charakterze ewangelizacyjnym praktyka katechumenalna powinna zajmować miejsce pierwszorzędne[iii]

- Niezmiernie ważnym jest to, ażeby wspólnoty Kościoła lokalnego nie tyle tolerowały postanowienia związane z wprowadzeniem katechumenatu w życie jako działalność dodatkową i może trudną do przeprowadzenia, ale aby uznały w pełni tę formę aktywności pastoralnej jako wymiar fundamentalny ich własnej działalności[iv].

- Praktyka tradycyjna inicjacji chrześcijańskiej począwszy od Chrztu św. dzieci winna być ponownie przemyślana i odnowiona w świetle modelu katechumenalnego, który powinien odzyskać swoje znaczenie normatywne i inspiratorskie. Jeśli zostało ogłoszone w sposób oficjalny w Przesłaniu Synodalnym w 1977 roku n. 8, że katechumenat dorosłych jest wzorem każdej katechezy, to należy również stwierdzić, że stanowi on jednocześnie wzór każdego procesu inicjacji chrześcijańskiej.

 

2. Katechumenat pierwszych wieków Kościoła

 

Doświadczenia katechumenatu w Kościele pierwotnym są ważnym i interesującym materiałem historycznym nie dlatego, że chce się go przywracać we wszystkich jego najmniejszych szczegółach, ale aby odkryć na nowo te jego wymiary, które także dzisiaj są nośnikami określonych idei i wartości w życiu pastoralnym Kościoła. W świetle studiów nad historią i tradycją Kościoła, można wymienić następujące aspekty charakterystyczne dla katechumenatu starożytnego[v]. Ogromna powaga decyzji o nawróceniu i wyboru pozostania uczniem Chrystusa. Przypominając słowa ewangeliczne: Nie dajcie rzeczy świętych psom i nie rzucajcie pereł przed świnie (Mt 7, 6), zostaje potwierdzona konieczność zweryfikowania z wielką powagą autentyczności nawrócenia. Cały proces inicjacyjny wydaje się jako wybór bardzo absorbujący, jako droga trudna do pokonania, jako prawdziwa walka duchowa, w której kandydat wspomagany łaską odnajduje drogę swego życia. Ta powaga decyzji każe następnie kandydatowi włączyć się we wspólnotę Kościoła, która powołana jest na to, aby mu towarzyszyć i przed przyjęciem sakramentów dokonać właściwej oceny przebytej przez niego drogi, mającej przygotować go na ich przyjęcie[vi]. Wartość pewnego okresu trwania katechumenatu i etapy na drodze wiary, ponieważ: Chrześcijaninem się nie rodzi, ale nim się staje. Czas katechumenatu to okres przygotowania, wzrastania i dojrzewania katechumena jako ucznia Chrystusa. Ten czas jest podzielony na pewne etapy i momenty wyrażające dynamikę pielgrzymowania w wierze i przynależności do Ludu Bożego[vii].

Pierwszorzędne znaczenie nawrócenia i wiary, i jej całościowego wzrostu w procesie inicjacji chrześcijańskiej, która się bardziej charakteryzuje dojrzewaniem postaw i zachowań niż do naturalnego przyswajania pewnych pojęć czy rytów. Dlatego też przykłada się wielką wagę do pierwszej ewangelizacji i do weryfikacji prawdziwości nawrócenia. Formacja ucznia, jego wzrost w wierze, w słuchaniu słowa Bożego stanowi oś centralną katechumenatu, który nie na próżno przyjął swą nazwę od słowa katechéin, odnoszący się do słów wywołać rezonans, wywołać echo Słowa, które zaprasza do dania odpowiedzi wiary[viii]. Konsekwentnie sakramenty, w szczególności sakrament Chrztu św., który jest pieczęcią wiary, są widziane i przeżywane przede wszystkim jako sakramenty wiary. Tak samo cała droga katechumenalna jest drogą w wierze, która prowadzi i kształtuje wiernego[ix].

Charakter całościowy procesu inicjacji chrześcijańskiej, stanowi doświadczenie bardzo absorbujące, przemieniające, które dotyka najgłębszych pokładów osobowości. Katechumenat poprzez to doświadczenie całościowe, które obejmuje i integruje znajomość tajemnicy Chrystusa, życie w wierze, doświadczenie wspólnoty i ćwiczenie się w zaangażowaniu chrześcijańskim w przemianę świata jest jak praktyka czy nowicjat życia chrześcijańskiego[x]. Charakter wspólnotowy całej drogi inicjacji katechumenalnej bierze początek we wspólnocie i ku niej prowadzi. Formacja katechumenalna angażuje nie tylko wspólnotę, ale także biskupa, kapłanów, diakonów, katechetów itd. Droga wiary katechumena musi być koniecznie wspomagana przez wspólnotę: nie jest możliwy proces autoinicjacji w wierze[xi].

 

3. Przywracanie praktyki katechumenalnej

 

Pod koniec ubiegłego stulecia, na niektórych terenach tak zwanych misyjnymi, istniało kilka zalążkowych form katechumenatu. Jednak w ścisłym sensie przywrócenie tej instytucji w Afryce począwszy od 1878 roku zawdzięcza się kard. Lavigerie. Pod jego naciskiem i osobistym przykładem, katechumenat zdobywał uznanie z różnym powodzeniem w niektórych Kościołach w Afryce i Azji[xii]. W Europie przywrócenie katechumenatu zawdzięcza się w głównej mierze Kościołowi we Francji. W latach pięćdziesiątych naszego wieku w Lionie i Paryżu został zainicjowany proces wprowadzania w formie zinstytucjonalizowanej katechumenatu dla dorosłych, dla wszystkich tych, którzy byli zainteresowani chrześcijaństwem, albo pragnęli przyjąć chrzest.

Doświadczenie francuskie dało początek całemu prądowi refleksji i praktyki katechetycznej, która w niedługim czasie rozpowszechniła się w innych krajach[xiii]. Ma ona charakter formacji katechumenalnej, która w ogromnej mierze przyjęła kształt katechumenatu pierwszych wieków chrześcijaństwa, jednakże biorąc pod uwagę jej realizację w formie dostosowanej do współczesności, można mówić o jej nowej formie. Jest bowiem nastawiona na potrzeby pojedynczej osoby, na jej wymagania oraz na jej indywidualną drogę nawrócenia.

 

4. Przełom soborowy

 

Sobór watykański II stanowi moment przełomowy w procesie przywracania i rozwoju katechumenatu w jego obecnej formie. W dokumentach soborowych zwłaszcza w Dekrecie o pasterskich zadaniach biskupów w Kościele (n. 14),  jak również  w Konstytucji o liturgii świętej  (n. 64 i 65), znajdujemy zalecenie przywrócenia katechumenatu dorosłych. Zaś w n. 64 Konstytucja o liturgii znajdujemy stwierdzenie: Należy przywrócić różne stopnie katechumenatu dorosłych, pozostawiając wprowadzenie go w życie uznaniu ordynariusza miejscowego. Dzięki temu czas katechumenatu, przeznaczony na odpowiednie urobienie katechumena, będzie uświęcony przez obrzędy liturgiczne spełniane w kolejnych odstępach czasu. Natomiast Dekret o działalności misyjnej Kościoła (n.14), prezentuje jego cechy charakterystyczne: Ci, którzy przyjęli od Boga za pośrednictwem Kościoła wiarę w Chrystusa, winni być dopuszczeni przez liturgiczne ceremonie do katechumenatu. Nie polega on na samym wyjaśnianiu dogmatów i przykazań, lecz na kształtowaniu całego życia chrześcijańskiego i wystarczająco długich ćwiczeniach, przez które uczniowie łączą się z Chrystusem, swym nauczycielem. Należy więc katechumenów odpowiednio wprowadzać w tajemnicę zbawienia i praktykę obyczajów ewangelicznych, a przez święte obrzędy, spełniane w kolejnych odstępach czasu, wtajemniczać ich w życie wiary, liturgii i miłości Ludu Bożego.

Podobne zalecenia oraz wskazania znajdują się dokumencie posoborowym tj w Ogólnej instrukcji katechetycznej (n.20): Niech ponadto pamiętają (duszpasterze), że katechizację dorosłych należy uznać za docelową formę katechezy, ku której skierowane są w pewien sposób - zawsze również koniecznie - wszystkie pozostałe formy, a to z tej racji, że ta właśnie katechizacja ma na uwadze ludzi zdolnych do odpowiedzialnego w pełni przyzwolenia. Spełniając zarządzenia soboru watykańskiego II - mają też z największą troską postarać się “o przywrócenie katechumenatu dorosłych lub lepsze przystosowanie go (CD, 14; por. AG, 14). Momentem szczególnie znaczącym w rozwoju katechumenatu była publikacja w 1972 roku Ordo initiationis christianae adultorum, który do posoborowego projektu powszechnej reformy liturgicznej w perspektywie chrzcielnej wprowadza ponownie pewien projekt formacji religijnej i dojrzewania w wierze, który bardzo przypomina strukturę katechumenatu pierwszych wieków Kościoła. Dokument ten uważa się za bardzo ważny dla praktyki duszpastersko-katechetycznej i sakramentalnej oraz jest punktem odniesienia i uprzywilejowanym środkiem w doświadczeniach katechumenalnych w wielu krajach[xiv].

 

5. Wskazania dotyczące obrzędu inicjacji chrześcijańskiej dorosłych

 

Po odwołaniu się do istotnych elementów katechumenatu Kościoła pierwszych wieków, przechodzimy do dokumentu urzędowego wyrosłego z postanowienia i na bazie odnowy soboru watykańskiego II a przeznaczonego dla inicjacji chrześcijańskiej dorosłych[xv]. Należy w tym miejscu zauważyć, że dzisiaj wiele form pracy katechumenalnej opiera się bezpośrednio na wskazaniach tego dokumentu. Odnowiony ryt katechumenatu dorosłych przewiduje, że proces wtajemniczenia katechumenów dokonuje się stopniowo we wspólnocie Kościoła, poprzez rozważanie z katechumenami misterium paschalnego i pogłębianie osobistego nawrócenia. Społeczność wiernych powinna prowadzić swoim przykładem do pełniejszego poznania wiary i coraz większej uległości Duchowi Świętemu[xvi]. Obrzędy wtajemniczenia dorosłych powinny uwzględniać indywidualny stopień duchowego rozwoju osoby, który bywa bardzo zróżnicowany i zależny od łaski Bożej, od współpracy człowieka z nią, od działalności wspólnoty Kościoła oraz od warunków czasu i miejsca[xvii]. Cały proces wtajemniczenia dorosłych podzielony jest na określone stopnie: Pierwszy stopień ma miejsce wówczas, gdy człowiek zaczyna się nawracać i pragnie zostać chrześcijaninem, a Kościół przyjmuje go jako katechumena. Drugim gdy kandydat pod koniec katechumenatu pogłębiwszy już wiarę, zostaje dopuszczony do bliższego przygotowania do sakramentów. Trzeci, gdy po odpowiednim przygotowaniu przyjmuje sakramenty, przez które staje się chrześcijaninem[xviii]. Powyższe stopnie wtajemniczenia dorosłych prowadzą do kolejnych okresów poszukiwania i dojrzewania w wierze katechumena.

Odnowiony ryt inicjacji chrześcijańskiej dorosłych przewiduje pięć podstawowych etapów przygotowania katechumenalnego:

- Okres prekatechumenatu i pierwszej ewangelizacji, to czas, którego trwanie jest nieokreślone, to czas pierwszej próby czy podejścia do wiary i życia chrześcijańskiego oraz przyjęcia tych, którzy wydają się zainteresowani Ewangelią i Kościołem. Okres ten kończy się zaliczeniem kandydata do grona katechumenów.

- Okres katechumenatu w ścisłym tego słowa znaczeniu, okres kilku lat (zwykle 2 albo 3) podczas którego katechumeni pogłębiają swoje nawrócenie, postępują w znajomości wiary i stają się stopniowo uczniami Chrystusa poprzez katechezę, uczestnictwo w obrzędach właściwych dla tego okresu oraz przez doświadczenia życia.

- Okres oczyszczenia i oświecenia, zazwyczaj pokrywa się z wielkopostnym przygotowaniem do uroczystości paschalnych, innymi słowy to czas, w którym katechumeni w sposób szczególny przygotowują się do paschalnych sakramentów inicjacji: Chrztu św., Bierzmowania, Eucharystii, poprzez pełne i dojrzałe włączenie się w misterium paschalne Chrystusa i we wspólnotę Kościoła.

- Okres mistagogiczny, który trwa przez cały Okres Wielkanocny, poświęcony jest “mistagogii”, to znaczy zarówno doświadczeniu mocy sakramentów i zebraniu ich owoców, jak również zacieśnieniu więzów ze wspólnotą, innymi słowy to okres sakramentalny, który stanowi czas umocnienia i interioryzacji życia sakramentalnego i wspólnotowego[xix].

 

6. Katecheza w przygotowaniu katechumenalnym

 

Formacja katechumenalna, przy całej różnorodności jej form i modeli, zawiera zawsze w sobie bardzo ważny element, jakim jest katecheza przeznaczoną zarówno dla katechumenów, jak i wszystkich dorosłych zaangażowanych w katechumenacie. Oto niektóre cechy i elementy charakterystyczne dla katechezy w procesie katechumenalnym:

-Katecheza wyłącznie dorosłych, jeśli właśnie dorośli są w pierwszym rzędzie uczestnikami drogi katechumenalnej, wyraża to potrzebę nieograniczania katechezy tylko dla dzieci.                    

- Katecheza ściśle połączona z pierwszą ewangelizacją, co się wiąże z potrzebą odejścia od perspektywy wyłącznie wewnątrzkościelnej i podjęcia głoszenia Ewangelii także poza wspólnotą Kościoła.

- Katecheza, która bierze szczególnie pod uwagę wymagania, oczekiwania uczestników, którzy są zaproszeni do drogi katechumenalnej, mającej prowadzić do wyboru osobistego, indywidualnego. A więc w pierwszym rzędzie ma się na celu to, aby proces ten nie zmierzał jedynie do przyjęcia Chrztu św., ale najpierw do dokonania wyboru dotyczącego wiary.

- Katecheza, która preferuje powrót do źródeł, szczególnie do Pisma św., do Tradycji, odkrywając tym samym rdzeń wiary chrześcijańskiej. Katecheza katechumenalna jest miejscem odszukiwania i odzyskania własnej tożsamości chrześcijańskiej.

- Katecheza, która w centrum uwagi stawia refleksję i pytanie o sens ludzkiego życia w kontekście ciągłego wysiłku łączenia wiary z życiem, wiary z kulturą.

- Katecheza usytuowana we wspólnocie, jako właściwym miejscu katechetycznym życia i doświadczenia wiary. Stanowi ona w tym przypadku konkretne świadectwo wspólnotowe i eklezjalne życia chrześcijańskiego.

- Katecheza ukierunkowana sakramentalnie dowartościowuje relacje między katechezą a liturgią i wielkim bogactwem katechezy liturgicznej.

- Katecheza, która wymaga i promuje nowy obraz katechety: bardziej animatora niż eksperta, bardziej świadka wiary niż nauczyciela, bardziej przekazującego pewne doświadczenie niż doktrynę[xx].

 

7. Podstawowe formy współczesnego katechumenatu

 

Chociaż w sensie ścisłym, termin “katechumen” dotyczy osoby, która zwraca się do Kościoła z prośbą o Chrzest, to jednak w sensie szerszym za katechumena jest uważany także ochrzczony, który nie został wychowany w środowisku wiary albo też ten, który nie otrzymał wszystkich sakramentów inicjacji chrześcijańskiej. Dzisiaj mówi się także o katechumenacie w odniesieniu do chrześcijan ochrzczonych, którzy praktycznie porzucili w przeszłości wszelki związek z wiarą i życiem chrześcijańskim, a teraz odczuwają potrzebę przebycia ponownie procesu inicjacji w wierze. Adhortacja Apostolska o katechezie w naszych czasach Catechesi tradendae wyjaśnia: Spośród dorosłych potrzebujących katechezy, nasza duszpasterska i misyjna troska kierowana jest do tych, którzy urodzeni i wychowani w krajach jeszcze nieschrystianizowanych nie mogli potem nigdy zgłębić nauki chrześcijańskiej, z którą okoliczności życia pozwoliły im się kiedyś zetknąć. Obejmuje także tych, którzy w dzieciństwie otrzymali katechezę stosowną do ich wieku, lecz potem oddalili się od wszelkich praktyk religijnych i w wieku dojrzałym posiadają wiadomości religijne na poziomie dzieci; zwraca się również do tych, którzy chociaż w swoim czasie byli objęci katechezą, to jednak była ona niewłaściwie prowadzona lub źle przyjęta; do tych wreszcie, którzy urodzeni w krajach chrześcijańskich nigdy przecież nie zostali wykształceni we własnej wierze i stąd jako dorośli pozostają katechumenami w dosłownym znaczeniu tego słowa, (n.44). W praktyce istnieją współcześnie różnorodne formy katechumenatu, jak to zostało wyżej zasygnalizowane. Niemniej, można wyróżnić przynajmniej niektóre kierunki czy też bardziej znaczące jego formy realizowane niektórych regionów czy krajach:

- W różnych krajach europejskich rozwijają się i wzrastają doświadczenia katechumenalne, które można by w pewnym sensie sprowadzić do modelu francuskiego, mające swój wyraźny punkt odniesienia do “Europejskiej Grupy Katechumenatów”.

- W wielu kościołach Azji i Afryki są obecne w drodze organizacji i rozwoju różnorodne formy katechumenatu, charakteryzujące się szczególnie poszukiwaniem form inkulturacji i dialogu z innymi religiami.

- W wielu krajach anglojęzycznych zauważa się obiecujący rozkwit doświadczeń katechumenalnych, które swą inspirację i siłę czerpią z zastosowania wskazań dokumentu Ordo initiationis christianae adultorum”. Siłą motoryczną tego rozwoju jest “Północnoamerykańskie Forum Katechumenalne”[xxi].

 

8. Motywy i okoliczności odrodzenia katechumenatu

 

W Kościele współczesnym można dostrzec z jednej strony coraz większe zainteresowanie problemem katechumenatu wzrastające też nalegania ze strony różnych instytucji kościelnych do jego realizacji, które zmierzają do umocnienia funkcji katechumenalnej i katechumeantu jako instytucji i jako praktyki duszpasterskiej. Można by się w tym miejscu zapytać: dlaczego te wszystkie nalegania skierowane ku przywróceniu  katechumenatu; jakie są powody, które każą spojrzeć w tym kierunku. Z pewnością nie trudno zrozumieć istotne motywacje, które w części zbiegają się z tymi, które doprowadziły także do opcji preferencyjnej dla katechezy dorosłych we współczesnym duszpasterstwie. Można je przedstawić pokrótce w następujący sposób[xxii]:

- Motywacje natury duszpasterskiej: są one najbardziej oczywiste, są one odpowiedzią na konkretne potrzeby duszpasterskie w obecnej sytuacji Kościoła. W Kościołach o dawnej tradycji chrześcijańskiej zauważa się wzrastającą liczbę osób, które chciałyby poznać chrześcijaństwo, albo otrzymać Chrzest: ludzie poszukujący i wrażliwi na problemy religijne, młodzi, którzy się przygotowują do sakramentu małżeństwa, emigranci przybyli z krajów niechrześcijańskich, młodzież, która nie została ochrzczona w wieku szkolnym, itd. Godnym zainteresowania jest fakt, że na tę propozycję duszpasterską najbardziej są wrażliwi i otwarci przede wszystkim młodzi dorośli pomiędzy 20 i 35 rokiem życia.

- Motywacje natury teologicznej są następujące: różnorodny rozwój posoborowej myśli teologicznej dotyczącej szczególnie wiary, nawrócenia, Kościoła, roli chrześcijan w świecie współczesnym, odczytywanie w wierze “znaków czasu”. Dynamika katechumenatu wydaje się być związana z poszukiwaniem i promocją nowej wizji człowieka wierzącego, wspólnoty, Kościoła, których domaga się dzisiejszy świat. A ponadto, analiza historyczno-teologiczna odkryła ponownie fundamentalne znaczenie katechumenatu jako wymiaru istotnego każdej wspólnoty Kościoła.

- Motywacje natury socjo-kulturowej w odniesieniu przede wszystkim do niektórych zjawisk naszego wieku: postępujący proces dechrystianizacji wraz z pogłębiającą się obojętnością religijną i zjawiskiem niewiary oraz sekularyzacji, które powodują kryzys wymiaru religijnego, zmuszają do pogłębienia i zindywidualizowania własnych wyborów; rozbudzenie wymiaru religijnego, w różnorodnych formach i często niejasnych, które motywują wielu do radykalnych przemyśleń dokonanych wyborów życiowych; złożoność i pluralizm naszej społeczności, która umiejscawia wizję życia chrześcijańskiego, jako tylko jedną z wielu innych możliwych wyborów.

 

Szczecin, marzec 1998

 

Zeszyty Katechetyczne  4 (1998) 9, s. 12-23

[i] Por. W. KOSKA, Katechetyka, Poznań 1987, s.18-20; G. GROPPO, Catechumenato antico, w: J. GEVAERT (red.), Dizionario di catechetica, Leumann (TO) 1987, s.133-136; E. ALBERICH, Catecumenato, w: V.BO (red.), Dizionario di Pastorale della comunita cristiana, Assisi 1980, s.123-133.

[ii] Por. E. ALBERICH - A. BINZ, Adulti e catechesi, Leumann 1993, s. 30-34.

[iii] Por. E. ALBERICH - A. BINZ, Forme e modelli di catechesi con gli adulti, Leumann (TO) 1995, s. 31.

[iv] Tamże, s. 32.

[v] Por. J. DANIE'LOU - R. DU CHARLAT, La catechesi nei primi secoli, Leumann (TO) 1980; M. DUJARIER, Breve storia del catechumenato, Leumann (T0) 1984; C. FLORISTAN, Il catecumenato, Roma 1974; S. FELICI (red.), Valori attuali della catechesi patristica, Roma 1979. 

[vi] Por. E. ALBERICH - A. BINZ, Forme e modelli di catechesi, dz.cyt., s. 27.

[vii] Por. W. KOSKA, dz. cyt., s. 15.

[viii] Por. R. MURAWSKI , Co to jest katecheza?  Szczecińskie Studia Kościelne (1995) 6, s. 69;  por. E. ALBERICH - A. BINZ, Forme e modelli di catechesi..., dz.cyt., s. 28n; G. GROPPO, Catechesi, w: J. GEVAERT (red.), dz. cyt.,     s. 104.

[ix] Por. E. ALBERICH - A. BINZ, Forme e modelli di catechesi...,dz.cyt., s. 28.

[x] Tamże.

[xi] Por. W. KOSKA, dz. cyt., s. 18n.

[xii] Por. E. ALBERICH, Catecumenato moderno, w: J. GEVAERT (red.), dz. cyt, s. 137.

[xiii] Tamże.

[xiv] Tamże.

[xv] Por. Rito dell’iniziazione cristiana degli adulti, Roma 1972. (Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych. Wersja dostosowana do zwyczajów diecezji polskich, Katowice 1988) Dla pełniejszego przedstawionych idei i orientacji powyższego dokumentu. L. DELLA TORRE, Iniziazione cristiana degli adulti, w: J. GEVAERT (red.), dz. cyt., s. 347-349; ID., L’iniziazione cristaiana degli adulti, w: Nelle vostre Assemblee, vol. 2, Brescia 1984, s. 20-54; C. ROCCHETTA, Cristiani come catecumeni. Rito della iniziazione cristiana degli adulti, Roma 1984; ID., Il rito del battesimo degli adulti per una comunita' adulta nella fede, Via Verita' e Vita, 39 (1990) 130, s.36-44; P. SORCI, Il RICA nella pastorale in Italia, Rivista di Pastorale Liturgica, 19 (1991) 169, s. 23-33.

[xvi] Por. Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych...,  n. 4.

[xvii] Tamże, n. 5.

[xviii] Tamże, n. 6.

[xix] Tamże, n. 7.

[xx] Por. E. ALBERICH - A. BINZ, Forme e modelli di catechesi..., s. 29n.

[xxi] Por. Tamże, s. 16n.

[xxii] Por. Tamże, s. 17.

 

Strona główna | Struktura | Terminarz 2006/2007 | Dokumenty | Zeszyty katechetyczne | Pomoce | Linki | foto

W razie problemów lub pytań użyj tego kontaktu w sieci web: ks. Piotr Skiba
Ostatnia aktualizacja: 31 sierpnia 2006.